Vergunning voor massawinterverblijfplaats van gewone dwergvleermuis bij verduurzaming

Bij de verduurzaming van een appartementencomplex aan de Livingstonelaan in Utrecht stuitte VvE Transwijk IV op een complexe uitdaging. In het gebouw bevond zich een massawinterverblijfplaats van gewone dwergvleermuis.

Ecoresult voerde het nader onderzoek uit, begeleidde de vergunningsaanvraag en stelde daarbij een mitigatieplan op. Op 7 augustus 2025 verleende de provincie Utrecht de vergunning. Dat is uitzonderlijk, omdat vergunningen voor massawinterverblijfplaatsen niet zomaar worden afgegeven.

Zwermende gewone dwergvleermuizen bij de kopgevel van het trappenhuis

Key Takeaways


Bij een massawinterverblijfplaats is tijdelijk vervangen geen optie. Er moet direct en permanent worden gemitigeerd, op maat en op hetzelfde gebouw.


Vergunningen worden hier bijna nooit voor verleend, juist omdat de mitigatie direct moet functioneren en volledig gelijkwaardig moet zijn aan de oorspronkelijke verblijfplaats.


Complexe vergunningstrajecten vragen om vroegtijdige afstemming, een sterke inhoudelijke onderbouwing en oplossingen die ook in de praktijk uitvoerbaar zijn.

Waarom een massawinterverblijf zo complex is

Bij een massawinterverblijfplaats is tijdelijk vervangen geen optie. Dat maakt dit type traject fundamenteel anders dan bij reguliere vleermuisverblijven. Er moet direct en permanent worden gemitigeerd, op maat en op hetzelfde gebouw.

Vergunningen worden hier dan ook bijna nooit voor verleend, juist omdat de mitigatie direct moet functioneren en volledig gelijkwaardig moet zijn aan de oorspronkelijke verblijfplaats.

Massawinterverblijfplaatsen zijn bovendien cruciaal voor vleermuizen. In de winter zoeken grote aantallen dieren deze plekken op tijdens koude periodes. Het microklimaat van de verblijfplaatsen luistert zeer nauw en geschikte locaties zijn schaars. Wanneer zo’n verblijfplaats verdwijnt, heeft dat direct impact op de gehele lokale, maar mogelijk zelfs de regionale populatie.

Waarnemingen van gewone dwergvleermuis en waargenomen gedrag binnen en direct rondom het plangebied. Beide winterverblijfplaatsen in de noordgevel behoren tot dezelfde massawinterverblijfplaats.
Kaartbron: Opentopo.

Voorzetwand aan achterzijde trappenhuis winterverblijfplaats gewone dwergvleermuis vergunning mitigatie

Van onderzoek naar vergunbare oplossing

Ecoresult voerde zowel de quickscan als het nader onderzoek uit en vertaalde de resultaten direct naar een onderbouwde ontheffingsaanvraag en een concreet mitigatieplan.

In vooroverleg met het bevoegd gezag zijn de randvoorwaarden vroegtijdig scherp gesteld en getoetst aan haalbare oplossingen voor het gebouw. Daarbij stond één vraag centraal: hoe kan het verloren verblijfoppervlak volledig en functioneel worden teruggebracht binnen de bestaande bouw?

Omdat het oppervlak van het massawinterverblijf één op één moet worden gecompenseerd, ontstond een omvangrijke mitigatieopgave. Door ecologische eisen en technische mogelijkheden vanaf het begin te combineren, is toegewerkt naar een oplossing die zowel inhoudelijk klopt als uitvoerbaar is voor de VvE en waarbij ook de verduurzamingsdoelstellingen niet uit het oog werden verloren.

De mitigatieoplossing

De mitigatie bestaat uit twee onderdelen. Aan de achterzijde van het trappenhuis wordt een kunstmatige spouw gerealiseerd van circa 23,5 m², verdeeld over twee ruimten. Daarnaast worden twee grote inbouwkasten die geschikt zijn als massawinterverblijfplaats in de kopgevels geplaatst, op locaties die aansluiten bij de oorspronkelijke situatie.

Beide maatregelen zijn goedgekeurd door de provincie Utrecht en sluiten aan op de eisen voor een massawinterverblijf.

Om te monitoren of de nieuwe verblijfplaatsen daadwerkelijk worden gebruikt en of het binnenklimaat stabiel blijft, worden dataloggers geplaatst op verschillende plekken. De monitoring vindt plaats in 2027, 2028, 2029, 2031 en 2033, door middel van zwermonderzoek en klimaatonderzoek met behulp van dataloggers die nu al in de gerealiseerde verblijfplaatsen zijn gemonteerd.

Massawinterverblijfplaats op lifthuis in aanbouw.

Klimaatsensoren in massawinterverblijfplaats.

De nieuwe massawinterverblijfplaats op het lifthuis.

Wat betekent dit voor renovatie en verduurzaming?

Bij renovatie en verduurzaming kunnen beschermde verblijfplaatsen van vleermuizen een grote rol spelen in de planning, vergunning en uitvoering. Zeker bij massawinterverblijfplaatsen is vroegtijdig onderzoek belangrijk, omdat tijdelijk vervangen geen optie is en de oplossing direct en permanent moet functioneren.
Voor gebouweigenaren, woningcorporaties, aannemers en gemeenten betekent dit dat ecologisch onderzoek, technische haalbaarheid en overleg met het bevoegd gezag vroeg in het traject samen moeten komen.

Vergunning verkregen voor een complexe situatie

Complexe vergunningstrajecten vragen om meer dan alleen een goed rapport. Ze vragen om vroegtijdige afstemming, een sterke inhoudelijke onderbouwing en oplossingen die ook in de praktijk uitvoerbaar zijn.
Bij de Livingstonelaan heeft dat geleid tot een vergunbare aanpak voor een situatie waarin vergunning zelden wordt verleend.

Heb je een renovatie of verduurzaming gepland waarbij vleermuizen een rol spelen? We denken met je mee over een onderbouwde en haalbare aanpak. Neem contact op voor een vrijblijvend adviesgesprek.

Contact

Wil je Ecoresult betrekken bij jouw project?

Neem contact met ons op en we leggen je graag uit wat we voor je kunnen betekenen.

Mogelijk vind je dit ook interessant:

Kennisdocument laatvlieger
Kennisdocument update laatvlieger
plangebied van de klimaatmonitoring vleermuizen in Den Haag
Gunstig voor ontheffingsprocedures: onderzoek naar microklimaat in vleermuisverblijven leidt tot nieuwe inzichten
Meervleermuis in holte
Aangepast vleermuisprotocol meervleermuis
Kraamkasten voor gewone dwergvleermuis, een succes of niet?