Beschermde diersoorten op het bouwterrein: zo ga je ermee om?

Deel 3: algemene broedvogels

Alle inheemse vogels in Nederland zijn beschermd als zij broeden. Bij sommige vogelsoorten geldt zelfs dat de nesten beschermd zijn buiten het broedseizoen. Dit zijn bijvoorbeeld gebouwbewonende soorten als huismus en kerkuil, maar ook boombewonende soorten als buizerd en ransuil. Deze blog gaat in op de algemene vogels waarvan het nest buiten het broedseizoen niet is beschermd.

Wat zijn algemene broedvogels?

Algemene broedvogels zijn soorten die voldoende flexibiliteit hebben in het kiezen van hun nestplaats. Onder deze categorie vogels vallen veel verschillende soorten, zoals: merel, wilde eend en de kievit. Beschermde vogels zijn in dit document te vinden. Algemene broedvogels zijn de soorten die niet in het document worden genoemd.

Naast de Vogelrichtlijn geldt er ook een algemene zorgplicht voor al in het wild levende planten en dieren. Onder de algemene zorgplicht vallen ook de uitheemse soorten als grote Canadese gans en halsbandparkiet. Deze zorgplicht houdt in dat men bij werkzaamheden met mogelijk negatief effect op planten en dieren, maatregelen dient te nemen (binnen wat redelijkerwijs van men verwacht kan worden) om onnodige schade aan planten of dieren te voorkomen.

Wanneer broeden vogels?

Er zit veel variatie in de broedperiode van vogels. Blauwe reigers zijn bijvoorbeeld ‘vroege broeders’ en kunnen in sommige gevallen hun eerste eieren al rond de kerst hebben, maar zitten doorgaans in januari of februari op de eieren. Wespendieven en kuifeenden zijn ‘late broeders’ en zullen daarentegen in augustus nog bezig zijn met hun jongen. Houtduiven, Turkse tortels, futen en nijlganzen zijn echter bekende voorbeelden van vogels die het gehele jaar kunnen broeden. De broedperiode voor de meeste vogels is echter circa 1 maart tot en met 15 augustus. Let echter door de grote verschillen goed op welke vogels u kan tegenkomen in uw projectgebied. Met een flora en fauna quickscan weet u wat u kan verwachten in uw projectgebied.

Welke maatregelen kan je nemen om te voorkomen dat er algemene broedvogels in je bouwterrein komen?

Het is belangrijk om na te denken welke vogels er in het projectgebied tot broeden kunnen komen. Hieronder vindt u een lijst met veelvoorkomende vogelsoorten bij verschillende gebieden aangegeven:

• Bebouwing: stadsduif, Turkse tortel, scholekster, zilvermeeuw, ringmus, etc.
• Bos/struweel: merel, houtduif, roodborst, winterkoning, etc.
• Akker/braakliggende grond/weide: witte kwikstaart, kievit, bontbekplevier, kleine plevier, scholekster, etc.
• Water: wilde eend, meerkoet, fuut, kleine karekiet, rietgors, etc.

Knobbelzwaan

Indien werkzaamheden in of rondom het broedseizoen plaatsvinden, moet door een ecologisch deskundige maximaal 3 dagen voor aanvang van de werkzaamheden vastgesteld worden of er broedvogels, broedkolonies en andere nestplaatsen van vogels aanwezig zijn. Ook wel een broedvogelonderzoek genoemd. Zijn deze niet aanwezig, dan kunt u de volgende maatregelen nemen om een vestiging van een broedende vogel te voorkomen:

• Loop elke dag door het gebied met een hond of door middel van een machine, om het vestigen van broedvogels te voorkomen vanwege de veroorzaakte verstoring.
  Let op: Vogels in het stedelijk gebied zijn doorgaans meer gewend aan menselijke activiteiten en zullen minder last ondervinden aan dergelijke verstoring.
• Voorafgaand aan het broedseizoen zo veel mogelijk vegetatie verwijderen of verplaatsen: bomen, struiken, oeverbegroeiing, rietkragen, etc.
• Het plaatsen van wapperende linten die vogels weren (dit heeft in onze ervaring niet altijd nut en zal per situatie verschillen). Wij kunnen u gepast advies geven.
• Op het werkterrein dienen steilwanden (70-90 graden) geheel voorkomen te worden en voorafgaand aan het broedseizoen schuin afgegraven te worden. Dit geldt voor zowel grotere zanddepots als steile wanden van slechts enkele m2 groot. Zie ook onze blog over de oeverzwaluw.
• Ons advies is om een ecologisch werkprotocol op te stellen of een ecologische gedragscode te volgen om zo veel mogelijk onvoorziene omstandigheden te voorkomen.

Wat te doen als er een nest gevonden is?

Als u een nest vindt binnen uw projectgebied of indien andere onvoorziene omstandigheden aanwezig zijn, dient een ecoloog de situatie te beoordelen. De ecoloog zal u zo spoedig mogelijk op de hoogte stellen over de (on)mogelijkheden en maatregelen die u eventueel moet treffen. Deze maatregelen kunnen zijn:

• Werk niet binnen een straal van 5 à 10 meter rondom het bezette nest (dit betreft doorgaans een minimum afstand). Werkzaamheden binnen deze afstand zal het nest zeker verstoren. De afstand kan verschillen per vogelsoort. Wij kunnen u hierin adviseren.
• Werkzaamheden kunnen binnen deze straal weer uitgevoerd worden als de jongen zijn uitgevlogen en het nest niet meer wordt gebruikt.

Lees ook Deel 1: Oeverzwaluw en Deel 2: Rugstreeppad van de reeks “Beschermde diersoort op bouwterrein: zo ga je ermee om”

Beschermde diersoorten op het bouwterrein. Hoe ga je daarmee om?

Deel 2: rugstreeppad
Een beschermde diersoort spotten is voor natuurliefhebbers een bijzonder moment. Aannemers en bouwbedrijven reageren vaak minder enthousiast omdat de aanwezigheid van zo’n dier op een bouwplaats in veel gevallen extra kosten en vertraging met zich mee brengt. Lees hier wat de aanwezigheid van een rugstreeppad betekent voor een bouwproject en welke maatregelen je kunt nemen om vestiging op tijdens bouwwerkzaamheden te voorkomen. Indien rugstreeppad voorafgaand aan de werkzaamheden, of tijdens de werkzaamheden, op het terrein aanwezig is, is een ontheffing op de Wet natuurbescherming en het treffen van aanvullende maatregelen noodzakelijk.

De rugstreeppad is te herkennen aan, zijn naam zegt het al, een gele streep op zijn rug. Het is een middelgrote pad met een droge, wrattige huid die vooral voorkomt in duinen, rivierengebied en delen van de polders in Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland en de Noordoostpolder. De rugstreeppad staat op de Rode Lijst en heeft de status ‘gevoelig’.

Maatregelen die je kunt nemen:

• Voorkom dat er in de periode 1 april- 15 oktober (tijdelijke) grond- en/of zanddepots en takkenbossen ontstaan op het werkterrein. Ontkom je daar niet aan? Dan is het slim om deze grond- en/of zanddepots af te dekken met landbouwplastic of met aan de onderzijde een goed afsluitend zeildoek.
• Plaats paddenwerende schermen rondom het werkterrein of de zanddepots. Dit soort schermen zijn 50 centimeter hoog en steken minimaal 10 centimeter in de grond. Als ze eenmaal staan dan is het belangrijk om ze te controleren op scheuren en gaten.
• Zie erop toe dat de vorming van ondiepe plassen en poelen wordt gemeden.

Let erop dat deze maatregelen ook genomen worden voorafgaand aan de winterrustperiode van de rugstreeppad. Deze loopt globaal van oktober tot en met maart. Beroep je op een ecologisch deskundige als het gaat om het bepalen van de meest geschikte periode om de werkzaamheden uit te voeren.

Vestiging

Vestigen zich ondanks het treffen van maatregelen toch rugstreeppadden op het werkterrein? Dan is hier alsnog een vergunning voor nodig onder de Omgevingswet en zijn het treffen van mitigerende maatregelen noodzakelijk.

Wil je meer informatie? Neem contact met ons op! Ontdek ook meer op onze quick scan flora en fauna pagina.

Beschermde diersoorten op het bouwterrein. Hoe ga je daarmee om?

Deel 1: oeverzwaluw

Een beschermde diersoort spotten is voor natuurliefhebbers een bijzonder moment. Ze voegen ‘m toe aan hun ‘lijst’ of maken er een mooie foto van. Aannemers en bouwbedrijven reageren vaak minder enthousiast omdat de aanwezigheid van zo’n dier op een bouwplaats in veel gevallen extra kosten en vertraging met zich mee brengt. Lees hier wat de aanwezigheid van de oeverzwaluw betekent voor een bouwproject en welke maatregelen je kunt nemen om vestiging te voorkomen.

De oeverzwaluw is een zangvogel uit de familie van zwaluwen. De lengte van dit vogeltje is niet meer dan 12 centimeter en daarmee is het één van de kleinste zwaluwsoorten. De oeverzwaluw is goed te herkennen aan zijn grijsbruine bovenkant, witte borst en bruine halsband. Een ander herkenningspunt is de manier van vliegen, die is veel schokkeriger dan die van andere zwaluwen.

Maatregelen die je kunt nemen:

• Voorkom dat er in de periode 15 maart- 1 september (tijdelijke) grond- en/of zanddepots met steilwanden ontstaan op het werkterrein. Dit doe je door ze voorafgaand aan deze periode schuin af te graven, bij voorkeur tot minder dan 45 graden. Dit geldt voor zowel grotere zanddepots als steile wanden van slechts een vierkante meter groot.
• Kun je niet voorkomen dat er grond- en/of zanddepots ontstaan in die periode? Dek deze plekken dan direct na afwerking af met landbouwplastic of een goed afsluitend zeildoek. Één weekend is al voldoende voor een oeverzwaluw om de locatie te vinden en een nieuw nest te bouwen.

Geef de oeverzwaluw een alternatief in de vorm van een enkele meters hoge zandhoop met aan minimaal één zijde een (zeer) steile wand (bij voorkeur zo dicht mogelijk tegen de 180 graden). Zorg ervoor dat deze zandhoop zich op voldoende afstand van het werkterrein bevindt.

Wil je meer weten over dit onderwerp? Neem contact op of lees verder bij onze vogelonderzoeken! Lees ook deel 2 van het rugstreeppad.

Het vogelbroedseizoen staat voor de deur

Het zonnetje begint nu door te komen, de lente komt eraan! Sommige soorten zijn alweer druk in de weer voor het broedseizoen. Waarmee? Het opbouwen van hun nest! Niet alle vogels broeden op hetzelfde moment, maar tijdens het broedseizoen zijn alle nesten beschermd. Wat mag dus wel en wat mag niet? Dat leest u in dit artikel.

Wat is de broedperiode?

Omdat niet alle vogelsoorten op hetzelfde moment broeden en omdat dit mede afhankelijk is van de weersomstandigheden is er geen vaste periode vastgesteld. Er zijn voorbeelden van vroege broeders zoals de blauwe reiger en de bosuil. Deze beginnen in februari. En er zijn late broeders die nog broeden in augustus, zoals de houtduif.

Als richtlijn voor de broedperiode wordt meestal 15 maart tot en met 15 juli gehanteerd. Tijdens het broeden zijn alle vogelsoorten beschermd door de Wet natuurbescherming. Van sommige vogelsoorten, zoals de huismus en de gierzwaluw, zijn de nesten het gehele jaar beschermd, dus ook als ze niet in gebruik zijn.

Wat mag niet?

Broedende vogels, nesten (ook in aanbouw) en eieren mogen niet worden verstoord. Tijdens het broeden zijn vogels kwetsbaar, ook verstoring rondom het nest kan leiden tot een mislukt broedsel. Er mogen dan geen werkzaamheden worden uitgevoerd zoals het snoeien van bomen. De aanwezigheid van nesten is soms lastig vast te stellen, zij zitten immers niet altijd op een goed zichtbare plek. Als bezette nesten worden verwijderd, is er sprake van een economisch delict.

Wat mag wel?

Voordat de werkzaamheden aanvangen is het (voor iedereen) verplicht te beoordelen of er vogels broeden. Dit betekent dat op basis van veldinventarisatie moet worden vastgesteld of er (naast andere beschermde flora en fauna) nestelende vogels aanwezig zijn. Vervolgens wordt bepaald of de werkzaamheden een schadelijk effect hebben. Als er bezette vogelnesten gevonden worden moet er gewacht worden met de werkzaamheden totdat de laatste vogel het nest definitief heeft verlaten. Daarnaast mogen er ook maatregelen worden getroffen die voorkomen dat algemene vogels tot broeden komen. Maar daar zijn dus wel uitzonderingen op.

Toetsing

Om goed voorbereid te zijn op het vogelbroedseizoen is het belangrijk om een deskundig ecoloog in te schakelen die toetst in hoeverre werkzaamheden een schadelijk effect hebben op bezette vogelnesten en hoe die te voorkomen door (preventieve) maatregelen. De ecoloog inspecteert het gebied op broedgevallen voordat de werkzaamheden aanvangen en benoemt maatregelen waardoor verstoring van de bezette nesten wordt voorkomen. In sommige gevallen houdt dit in dat er gewacht dient te worden met de werkzaamheden. Hierdoor wordt een overtreding van de Wet natuurbescherming voorkomen.

Ecoresult B.V. doet broedvogelonderzoek, bepaalt effecten, toetst aan natuurwetgeving en stelt ecologisch werkprotocollen op. Wij zijn u graag van dienst.