1. Kan ik een boom met een jaarrond beschermd nest altijd laten staan tot de winter, en daarna kappen?
Nee. Juist omdat het om jaarrond beschermde nesten gaat, is de bescherming niet gebonden aan het seizoen. Het nest mag ook in de winter niet worden vernield of verwijderd zonder een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit. Er bestaat geen ‘veilig seizoen’ voor het kappen van bomen met jaarrond beschermde nesten.
2. Wat als een nest al meerdere jaren niet meer in gebruik lijkt?
Ook een ogenschijnlijk verlaten nest van een jaarrond beschermde soort mag niet zonder meer worden verwijderd. Vogels als buizerd en havik kunnen een nest meerdere jaren achtereenvolgend niet gebruiken en er daarna toch naar terugkeren. Een ecologisch deskundige dient op basis van meerjarig veldonderzoek aan te tonen dat het nest structureel niet meer in gebruik is voordat kan worden afgeweken van de jaarrond bescherming. De vereiste onderzoeksinspanning is afhankelijk van de soort, de locatie en de provinciale beleidsregels.
3. Mogen we als gemeente snoeien in bomen met roekennesten?
Alleen als het snoeiwerk de nesten niet aantast en er geen verstoring optreedt die de staat van instandhouding schaadt. Roeken zijn koloniebroeders en hun nesten vallen onder categorie 2: jaarrond beschermd. Snoeiwerk dat nesten beschadigt of de kolonie verstoort vereist een vergunning. Het is raadzaam te werken met een gedragscode soortenbescherming en een ecoloog te laten vaststellen wat wel en niet mogelijk is.
4. Is de functionele leefomgeving rondom het nest ook beschermd?
Ja. De Omgevingswet beschermt niet alleen het nest zelf, maar ook de functionele leefomgeving: het gebied dat essentieel is voor de soort om succesvol te broeden. Dit omvat foerageergebied, vliegroutes en rust- en schuilgebieden in de directe omgeving van het nest. Werkzaamheden die geen direct effect hebben op het nest zelf, maar de functionele leefomgeving ernstig aantasten, kunnen toch in strijd zijn met de wet.
5. Wat gebeurt er als ik per ongeluk een jaarrond beschermd nest vernietig?
Bij een onbedoelde overtreding is opzet geen vereiste voor aansprakelijkheid: de overtreding is er ook als men niet wist dat er een beschermd nest aanwezig was. De provincie kan handhavend optreden via een last onder dwangsom of bestuursdwang. In ernstige gevallen kan ook strafrechtelijke vervolging volgen. Bovendien kan de projectontwikkelaar of opdrachtgever civielrechtelijk aansprakelijk worden gesteld. Voorkomen is hier zeker beter dan genezen.
6. Kan een soortenmanagementplan (SMP) helpen bij het omgaan met jaarrond beschermde nesten?
Ja. Een soortenmanagementplan biedt de mogelijkheid om op gebiedsniveau een ontheffing te verkrijgen voor meerdere beschermde soorten, inclusief vogelsoorten met jaarrond beschermde nesten. Dit is met name interessant voor gemeenten en terreinbeheerders die structureel te maken hebben met beschermde soorten in hun groenareaal. Een SMP biedt rechtszekerheid voor langere termijn en voorkomt steeds opnieuw projectmatige vertragingen.