Terugblik SNL onderzoek 2024

2024 was in meerdere opzichten een bijzonder Subsidiestelsel Natuur en Landschapsbeheer (SNL) jaar. Het extreem natte voorjaar zorgde voor verrassende waarnemingen van soorten op onverwachte plekken, terwijl het SNL-team van Ecoresult voor het eerst gebieden in Noord-Holland en op militaire oefenterreinen onderzocht. In totaal inventariseerde het team maar liefst 4000 hectare natuurgrond. De resultaten hiervan zijn van groot belang voor het onderhouden en verbeteren van de kostbare natuur in de gebieden die vallen onder Natuurnetwerk Nederland (NNN).

Voor betrouwbare monitoring is diepgaande kennis van flora en fauna essentieel, waarbij jarenlange ervaring in het veld het verschil maakt in het herkennen en opmerken van zelfs de meest zeldzame flora en fauna. Deze expertise is onmisbaar bij SNL onderzoek, waar de uitdaging ligt in het vinden van zoveel mogelijk doelsoorten, zodat beheerders de juiste informatie krijgen voor het ontwikkelen van de ecologische kwaliteit van hun NNN terreinen.

In dit artikel blikken we terug op het SNL-jaar 2024, bespreken we het type onderzoeksgebied en bijzondere soorten, en laten we zien hoe ons SNL-team bijdraagt aan natuurbehoud en ontwikkeling in Nederland.

Bijzonderheden van SNL 2024

Type onderzoeksgebied
Ecoresult voert al meer dan 10 jaar in verschillende provincies SNL en BMP monitoring uit: Zuid-Holland, Zeeland, Brabant, Noord-Holland, Utrecht, en dit jaar voor het eerst Gelderland. Daardoor komen we in veel afwisselende landschappen wat het monitoren extra interessant maakt.

De gebieden variëren van zandgronden met droge en natte heide, uitgestrekte bossen en vaak ook vennen, hooilandjes en bloemrijke akkertjes tot uitgestrekte duingebieden en kwelderlandschappen langs de kust of moerasgebieden en veenweidelandschappen in het westen van het land. Soms zitten er echt pareltjes tussen, zoals prachtige vochtige duinvalleien, hooilandjes vol met orchideeën of vennen met veel bijzondere libellensoorten.

“Verrassend was een gebied tussen Westzaan en Assendelft: agrarische grond aan de randen met een veenmoeras in het midden. Over dit gebied was nog niets bekend. Ik verwachtte weinig bijzonderheden, maar vond uiteindelijk veenpluis, fijn hoornblad, waterkruiskruid, moerasvaren en moeraszoutgras,” vertelt onze collega Ferry van der Lans enthousiast.

Naast deze onverwachte vondsten in het veengebied, leverde ook de monitoring op militaire oefenterreinen bijzondere waarnemingen op. Ferry vervolgt: “Onder strikte begeleiding van militairen betraden we het terrein waar we, naast de SNL doelsoorten, verrast werden door edelherten, zwijnen, een wolf, adder, heideringelrups en zelfs een zeldzame roodpootvalk (dwaalgast). Ook zeldzame flora zoals heidekartelblad is aanwezig op dit type terrein.”

Weersinvloeden op SNL-soorten

Een uitdaging bij SNL onderzoek is ervoor te zorgen dat er zo veel mogelijk van de doelsoorten gevonden worden. Alleen dan kunnen we de beheerders de juiste informatie geven die nodig is voor het ontwikkelen van de ecologische kwaliteit van hun terreinen. Daarom is het ook belangrijk dat de onderzoeken altijd in de meest geschikte periode van het jaar en bij de beste weersomstandigheden worden uitgevoerd.

Door het extreem natte voorjaar was 2024 in dat opzicht wel een uitdagend SNL jaar. Veel natuurterreinen in het land waren veel natter dan in voorgaande jaren. Sommige plekken stonden nog tot ver in het voorjaar onder water. En ook tijdens het telseizoen hadden we te maken met erg nat weer. Toch is het ons ook in dit jaar weer gelukt om alle terrein goed te onderzoeken. De natte omstandigheden leverden ook interessante soorten op in sommige gebieden, die we daar eigenlijk niet verwacht hadden.

Zo waren er broedgevallen van dodaars op plasjes waar in voorgaande jaren helemaal geen water was, of broedende roerdompen in onder water staand hooiland. Zo vonden we ook geslaagde broedgevallen van wintertaling bij plasjes midden op de hei, waar ze anders nooit voorkwamen. Bij vennen en in heideterreinen kwamen we op veel meer plekken plantensoorten tegen die van natte omstandigheden houden, zoals witte en bruine snavelbies, klein blaasjeskruid, klokjegentiaan en beenbreek.

Wat ook opvallend was is dat we weinig vlinders zagen maar in september juist heel veel. Dat hebben we nog nooit eerder meegemaakt.

Het team SNL van Ecoresult

De meeste collega’s zijn in hun vrije tijd buiten te vinden op zoek naar vogels, insecten of planten. Diverse collega’s zijn ook fanatiek bezig met het opzoeken van zeldzame planten in diverse gebieden verspreid over alle provincies. Dat draagt bij aan hun kennis van natuurgebieden door het hele land en ook aan de monitoring van deze gebieden.

Onze coördinator Danny Eijsackers houdt het overzicht over alle projecten van Ecoresult die te maken hebben met het Subsidiestelsel Natuur en Landschap. Inmiddels bestaat het team SNL uit 17 ervaren collega’s die zich allemaal met veel passie inzetten voor het inventariseren van de gebieden die vallen onder Natuur Netwerk Nederland.

“In het team is veel diepgaande kennis aanwezig op het gebied van flora, insecten en broed- en weidevogels. De betrokkenheid van de mensen uit het team gaat verder dan alleen hun dagelijkse werkzaamheden. Onze collega Cornelis is bijvoorbeeld in zijn vrije tijd actief in onderzoek naar broedbiologie van kievit en matkop, terwijl Ferry actief is bij een agrarische natuurvereniging en zich bezig houdt met weidevogels en onderzoek naar kruidenrijk grasland “, vertelt Danny.

Zelf zet Danny zich sinds 2002 in voor de ontwikkeling van natuur in Nederland. Daarom weet hij als geen ander hoe de Nederlandse natuurlandschappen in elkaar zitten en welke belangen er mee spelen. Zijn specialismes liggen onder meer bij de advisering van natuurontwikkelingsprojecten en natuurbeheer.

SNL seizoen 2025

Ons SNL team is inmiddels alweer volop bezig met de monitoring voor dit seizoen waarbij we interessante terreinen hebben mogen toevoegen, waaronder voor het eerst ook in de provincie Gelderland. Er zijn ook meerdere terreinen bij die we nu voor de tweede keer gaan onderzoeken. Het te onderzoeken SNL gebied heeft zich daarmee voor dit jaar uitgebreid van 4000 naar maar liefst 7800 hectaren.

Heb je vragen over een natuurgebied waarover jouw organisatie het beheer heeft? Neem contact met ons op voor advies over SNL monitoring of bijvoorbeeld het opstellen van een LESA en beheer- en inrichtingsplannen.