Scholekster geringd op dak tegenover kantoor Ecoresult

Een jonge scholekster is deze week geringd door onze collega Cornelis Fokker die begin juni samen met onder meer collega Bas Verhoeven ontdekte dat er een stel scholeksters rondliep op het dak tegenover ons kantoor.
,,Het bewuste dak is eigenlijk niet eens zo geschikt om broedende scholeksters te huisvesten, want er liggen namelijk geen kiezelstenen, maar wel heel veel zonnepanelen. Begin mei zag ik dat het wijfje een ei had gelegd in een afvoergoot, waar het maar een beetje heen en weer rolde”, vertelt Bas.

Om de scholeksters te helpen tot een succesvol broedsel te komen, klom Bas het tegenoverliggende dak op met een fruitkratje bekleed met een laagje grind. Vervolgens heeft hij het ei daar voorzichtig in gelegd. ,,De scholekster accepteerde het nieuwe nest vrij snel en begon er te broeden. Ongeveer vier weken later kwam het jong uit het ei. We hebben alles van achter ons bureau kunnen volgen en besloten het jong deze week te *ringen. De informatie die zo kan worden verzameld is van groot belang om de soort te beschermen.“

Stadsnatuur en de waarde van daken

Normaal gesproken zijn scholeksters te vinden in het waddengebied en in de Delta, maar steeds vaker kom je ze tegen in de stad! Ze komen daar om te broeden op platte grind- of sedumdaken. Waarschijnlijk kiest de scholekster voor de stad omdat daar broeden vaker tot succes leidt, maar zeker weten doen we dat niet.

Veel planten- en diersoorten voelen zich thuis in de stad. De laatste jaren zijn we ons er steeds meer van bewust geworden dat natuur in steden heel waardevol is: denk aan bomen die in de zomer verkoeling bieden en groendaken / groene gevels die beschermen tegen weersinvloeden zoals zon, regen, wind en temperatuurwisselingen.

Bovendien draag je met een groendak bij aan een gezonde en prettige leefomgeving, kunnen insecten meer voedsel vinden en vangt het begroeide dak water op zodat er minder kans is op wateroverlast bij aanhoudende hoosbuien.

Ook de overheid begint de waarde van stadsnatuur in te zien waardoor vergroening onderdeel is geworden van de stedelijke planning en vormgeving. Nieuwbouwwijken zijn steeds vaker natuurinclusief zodat er ruimte gereserveerd wordt voor onder meer vogels, vleermuizen, planten en vissen.

Wat kun je zelf doen om vogels zoals de scholekster een handje te helpen?

Het leven in de stad is niet altijd makkelijk en zonder gevaren. De ene soort past zich beter aan dan de andere. Ook de jonge scholekster op het dak tegenover ons kantoor heeft het niet makkelijk: vanuit de lucht is er dreiging van meeuwen en kraaien en op het dak zelf kan het kuiken bijvoorbeeld in de waterafvoerpijp belanden.

Als je ziet dat er een vogel broedt op jouw dak of die van de buren, overweeg dan een roostertje of (kippen)gaas te plaatsen over de afvoerpijp. Zo voorkom je dat een kuiken erin valt. Om jonge dieren te beschermen tegen roofvogels, kraaien of meeuwen is het bieden van schuilmogelijkheden zoals kleine rioolbuizen, pallets of een ander afdakje, een mooie oplossing. Een dak warmt snel op in de zon waardoor water snel verdampt: het plaatsen van een ondiepe bak met water in de warme periodes is daarom een door de scholekster zeer gewaardeerde geste!

De natuurlijke broedplaats van de scholekster is op een schelpenstrand. Omdat grind hierop lijkt, zou je een paar vierkante meter grind aan kunnen brengen om zo hun natuurlijke omgeving na te bootsen. Wil je meer tips om je dak scholeksterproof te maken? Download dan de Factsheet Scholekster op het dak van de Vogelbescherming.

Voor scholeksters biedt de stad een perspectief voor de toekomst, als blijkt dat jongen er in voldoende mate daadwerkelijk groot kunnen worden. We hopen dat het jong dat we nu geringd hebben kan bijdragen aan het onderzoek hiernaar en dat hij veilig tot een adult scholekster zal uitgroeien.

Huismussen: mogelijke onderschatting aantal nest- en verblijfplaatsen

Voor het onderzoeken van huismusverblijfplaatsen onder de Omgevingswet zijn volgens het Kennisdocument van BIJ12 twee veldbezoeken van een uur nodig in de optimale periode van 1 april en 15 mei of drie bezoeken tussen 10 maart en 20 juni (waarvan één in de optimale periode). Maar zijn de timing en het aantal bezoeken genoeg om effectief huismusnesten te beschermen? Collega Cornelis Fokker schreef over deze onderzoeksvraag en zijn lopende onderzoek een artikel voor De Levende Natuur.

Methode: ringonderzoek

Sinds 2021 volgen wij een huismuskolonie in een aantal te slopen huizenblokken. In 2021 volgens de voorgeschreven onderzoeksinspanning en in 2022 één keer per week tussen maart en juli via onder andere ringonderzoek. Huismussen werden gevangen en van ringen voorzien om de nestlocaties in kaart te brengen.

Resultaten onderzoek huismus

2021: 18 bezette nesten

2022: 25 broedparen met 33 verblijfplaatsen

Tijdens het 2022 onderzoek ondervonden we het volgende:

• 6 locaties uit 2021 werden in 2022 niet meer gebruikt.
• In 2022 vonden we ná 15 mei nog 6 nieuwe nestplaatsen.
• 16 paartjes hadden twee legsels. 6 daarvan gebruikten twee nestlocaties en bij 2 daarvan gebruikte het mannetje een andere locatie dan het nest als slaapplaats.

Discussie en conclusie

Aan de hand van het ringonderzoek kunnen we concluderen dat, uitgaande van een stabiele populatie huismussen, we slechts 72% van de mussenparen en 54% van hun verblijfplaatsen vonden. De gebruikte onderzoeksmethode kan dus leiden tot een onderschatting.
Verschillende paartjes kunnen dezelfde ingang gebruiken, waardoor zulke verblijfplaatsen gemakkelijk als hetzelfde nest worden beschouwd tijdens het reguliere onderzoek.
Ook na 15 mei begonnen huismussen te nestelen op nieuwe plekken in het plangebied.

Wij concluderen dat door de reguliere onderzoeksmethode bijna de helft van de verblijfplaatsen gemist kan worden. Uit ons lopende ringonderzoek blijkt dat deze methode onvoldoende kan zijn voor een goed beeld van het aantal verblijfplaatsen.

Onze aanbeveling is een uitgebreider onderzoek: tenminste drie bezoeken, waarvan één in de periode 15 mei t/m 15 juni. Zo worden meer nestlocaties van vervolgnesten vastgesteld.

Zie de volgende PDF voor het gehele artikel: 172_173_DLN4_Huismus.
Voor meer informatie over het onderzoek, bekijk onze projectpagina huismusringonderzoek.

Met dank aan de redactie van De Levende Natuur en aan woningcorporatie Rhiant voor medewerking aan dit onderzoek.