Hoe realiseer je natuurinclusieve, klimaatadaptieve gebiedsontwikkeling (ontwerp tot beheer)

Het project kenmerkt zich door een integrale aanpak: architecten, ontwikkelaar, gemeente en ecologisch adviseur werkten samen aan een natuurinclusief en klimaatadaptief ontwerp. Innovaties als waterdaken met retentiekratten, bewateringssystemen zonder leidingwater en een doordacht beheerplan zorgen voor toekomstbestendige stedelijke natuur. Het beheer wordt geborgd via de VvE, bewoners en de gemeente, met duidelijke afspraken over onderhoud en monitoring.

Natuurinclusieve kansen: highlights en inspiratie

De belangrijkste natuurinclusieve kansen zijn onderzocht en benut: groene daken met inheemse kruiden, geveltuinen en klimplanten voor insecten en vogels, nestkasten voor gierzwaluwen en vleermuizen, en hagen als ecologische verbinding. Natuurinclusieve oplossingen zijn vanaf het begin meegenomen in het ontwerp, waardoor ze optimaal tot hun recht komen.

Zo ontstaat een leefomgeving waar ruimte is voor ontmoeting, natuur en klimaatadaptatie, geheel conform de actuele wet- en regelgeving en het beleid van de gemeente. De woontorens gelden hierbij als toonaangevend voorbeeld van natuurinclusief bouwen in Amsterdam.

Puntensysteem natuurinclusief bouwen: kader en toepassing

Voor de Glasfabriek wordt het puntensysteem voor natuurinclusief bouwen van de gemeente Den Haag toegepast, bij gebrek aan een eigen systeem in Schiedam. Dit ecopuntensysteem stimuleert projectontwikkelaars en architecten een minimale score te behalen op het gebied van gevelgroen, groene daken, faunavoorzieningen en biodiversiteit in de buitenruimte. De score wordt opgebouwd door een mix van maatregelen, waarbij elke maatregel 1, 2 of 3 punten oplevert, afhankelijk van de ecologische meerwaarde.

Natuurinclusieve kansen en soortspecifieke maatregelen

Groene daken en gevels

Een belangrijk onderdeel van het advies is de aanleg van groene daken op de nieuwe gebouwen. Deze natuurdaken, beplant met inheemse soorten, dragen bij aan waterberging, verkoeling en voedsel voor insecten. Daarnaast worden geveltuinen en gevelgroen toegepast, waardoor de stedelijke biodiversiteit wordt versterkt en hittestress wordt verminderd.

Faunavoorzieningen: nestkasten en verblijfplaatsen

In samenwerking met de architecten zijn in de gebouwen neststenen voor gierzwaluwen en huismussen geïntegreerd evenals inbouwkasten voor vleermuizen en neststenen voor zwarte roodstaart. Ook worden insectenstenen ingemetseld.

Klimaatadaptatie en biodiversiteit

Naast de gebouwgebonden maatregelen wordt in de buitenruimte ingezet op ecologische wadi’s, bloemrijk grasland, natuurlijke hagen en bomenrijen. Deze maatregelen verhogen de biodiversiteit, dragen bij aan een gebalanceerde waterhuishouding en vormen een meerwaarde met het oog op klimaatadaptatie.

Resultaat van samenwerking: biodiverse, klimaatadaptieve herontwikkeling van de Glasfabriek

Een onderscheidend aspect van dit project is de integrale samenwerking tussen Ecoresult, architecten en landschapsontwerpers. Door al in de ontwerpfase aan tafel te zitten, worden natuurinclusieve maatregelen niet als losse toevoegingen, maar als integraal onderdeel van het ontwerp gerealiseerd. Dit resulteert in een toekomstbestendige, biodiverse en aantrekkelijke leefomgeving voor mens en natuur.

Inrichtingsadvies: kansen voor stadsnatuur

De natuurinclusieve aanpak biedt volop kansen voor verschillende soortgroepen:

Gebouwbewonende vleermuizen

Alle Nederlandse vleermuissoorten zijn zwaar beschermd. Soorten als de gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis maken gebruik van verschillende verblijfplaatsen in gebouwen. Omdat nieuwe of gerenoveerde gebouwen door aangescherpte bouwnormen vaak minder toegankelijk zijn voor vleermuizen, is het belangrijk hier tijdens de bouw rekening mee te houden.

Gebouwbewonende vogels

Soorten als huismus, gierzwaluw en spreeuw staan onder druk door afnemende nestgelegenheid. Moderne bouwmethoden en isolatie-eisen hebben geleid tot minder geschikte nestplaatsen. Het creëren van nestgelegenheid in de nieuwe wijk is daarom een belangrijk speerpunt.

Riet- en moerasvogels

De waterrijke dooradering van de wijk biedt, wanneer natuurvriendelijk ingericht, goede kansen voor soorten als waterral, blauwborst, kleine karekiet en rietgors.

Dagvlinders

Een gevarieerde vegetatie met bloemen en kruiden zal aantrekkelijk zijn voor algemene vlindersoorten zoals groot koolwitje, dagpauwoog en citroenvlinder.

Amfibieën

De watergangen in de wijk zullen waarschijnlijk snel gekoloniseerd worden door algemene soorten als gewone pad, bruine kikker en kleine watersalamander. De rugstreeppad, die nu al aan de oostgrens van het plangebied voorkomt, zal vooral in de beginfase van de wijk aanwezig zijn.

Libellen en juffers

De ligging in een waterrijke omgeving biedt kansen voor zowel algemene soorten als gewone oeverlibel en lantaarntje, als zeldzamere soorten zoals grote roodoogjuffer en weidebeekjuffer.

Vissen

Heldere watergangen met gevarieerde oever- en watervegetatie en een goede verbinding met omliggende wateren zullen geschikt leefgebied bieden voor diverse vissoorten.

Concrete maatregelen natuurinclusief bouwen Blauwe Zoom

Om deze natuurpotenties te verwezenlijken, heeft Ecoresult verschillende maatregelen voorgesteld:

• Aanleggen van natuurvriendelijke oevers
• Creëren van bloemrijke bermen
• Aanbrengen van structuurverhogende elementen
• Treffen van voorzieningen voor gebouwbewonende vleermuizen en vogels
• Behoud van de huidige knotwilgen

Belang van draagvlak en beheer

Voor een optimaal resultaat is het creëren van draagvlak onder toekomstige bewoners essentieel. Als bewoners trots zijn op hun natuurinclusieve wijk, dragen zij bij aan het ontwikkelen en behouden van biodiversiteit en het groene karakter van de wijk.
Daarnaast is goed beheer van de openbare ruimte cruciaal. Dit dient voornamelijk gefaseerd te gebeuren en buiten de kwetsbare periodes van insecten en vogels.

Toekomstperspectief

Dit inrichtingsadvies is een eerste verkenning van de mogelijkheden. Vervolgens heeft Ecoresult een gedetailleerd inrichtings- en beheerplan opgesteld, waarin in de natuurinclusieve maatregelen in samenspraak met de projectontwikkelaar zijn geconcretiseerd en gevisualiseerd.

De Blauwe Zoom laat zien dat een andere manier van bouwen mogelijk is – een manier die biodiversiteit bevordert en het leefbaarheidsgenot vergroot. Een wijk waar mens en natuur harmonieus samenleven, nu en in de toekomst.

Als gemeente of projectontwikkelaar geïnteresseerd in natuurinclusief bouwen? Ecoresult heeft ruime ervaring op het gebied van ecologisch inrichtings- en beheeradvies. Neem contact met ons op en onze adviseurs leggen graag uit wat wij voor jouw project kunnen betekenen.