Cornelis Fokker wint Herman Klompprijs 2025

Onderzoek broedbiologie matkop

Texel Big Day 2025

Texel Big Day keert dit jaar terug voor de negende editie! Dit evenement, georganiseerd door Nationaal Park de Duinen van Texel en het Vogelinformatiecentrum Texel, vormt de aftrap voor het Wadden Vogelfestival (10-11 mei 2025) en de Nationale Vogelweek.

Flexteam Ecoresult

Het Flexteam van Ecoresult is klaar voor een nieuwe uitdaging tijdens de Texel Big Day 2025! Tim Langerak, Geert Hooijmeijer, Daniël de Jong en Thomas Los staan te popelen om opnieuw een gooi te doen naar het podium. Dit jaar vertegenwoordigen ze met veel enthousiasme Ecoresult, waar ze als vleermuis-veteranen al de nodige ervaring hebben opgedaan met presteren in de vroege uurtjes.

Naast hun studie hebben ze een bijbaan bij Ecoresult waar ze ook waardevol bijdragen aan vogelonderzoek en ecologische werkbegeleiding. We zijn trots dat deze belangrijke krachten ons gaan vertegenwoordigen.

Het team heeft een waterdicht plan opgesteld, beschikt over een flinke dosis energie en het nodige fanatisme om de concurrentie het vuur aan de schenen te leggen. En dat is nodig ook, want de concurrentie is dit jaar sterker dan ooit. Maar dat houdt de mannen van Ecoresult niet tegen! “We hebben er enorm veel zin in en hopen via deze sportieve uitdaging zoveel mogelijk geld op te halen voor de duinbroeders”, aldus Thomas Los.

Volg het FlexTeam van Ecoresult tijdens deze uitdagende dag en help mee om natuurbescherming op Texel te ondersteunen! Beide kan via deze link.

Wat is de Texel Big Day?

Tijdens deze vogelrace proberen teams van 1-4 vogelaars binnen 24 uur zoveel mogelijk vogelsoorten op Texel te spotten. Teams mogen zich uitsluitend te voet of per (elektrische) fiets verplaatsen. De start is om middernacht in De Cocksdorp, de finish 24 uur later op dezelfde locatie.

Voor iedereen toegankelijk

Of je nu een fanatieke vogelaar bent die de volle 24 uur wil benutten of liever een rustige vogeldag wilt doorbrengen – iedereen is welkom! Voor minder ervaren deelnemers worden voorafgaand aan het evenement twee trainingsdagen georganiseerd.

Het goede doel: natuurbescherming

De Texel Big Day draait om natuurbescherming. Elk team zamelt minimaal €200 in voor het goede vogeldoel (voor 2025 nog bekend te maken). Teams strijden niet alleen om de meeste waargenomen vogelsoorten, maar ook om het hoogste sponsorbedrag.

Volg de teams live

Via de app van waarneming.nl (iObs voor Apple, ObsMapp voor Android) voeren teams hun waarnemingen direct in. Zo kan iedereen live volgen hoeveel soorten elk team heeft waargenomen en wie aan kop gaat. Bezoekers kunnen teams zelfs helpen door het melden van nog niet geregistreerde soorten!

Natuur staat voorop

Als deelnemer houd je je aan duidelijke spelregels: blijf op de paden, respecteer afgesloten gebieden en privéterreinen, en het welzijn van vogels en natuur gaat altijd voor. De organisatie stelt elektrische fietsen beschikbaar, maar je mag ook je eigen fiets gebruiken.

De prijsuitreiking vindt plaats op zondag 11 mei 2025 op het Waterplein (tijd en locatie onder voorbehoud).

Wil je weten hoeveel en welke soorten Ecoresult in 2024 heeft waargenomen tijdens Texel Big Day? Bekijk het blog over Texel Big Day 2024.

Even voorstellen….onze stagiairs Thomas en Christan: zij doen onderzoek naar matkop.

Dit voorjaar verwelkomt Ecoresult twee enthousiaste stagiairs: Thomas Los en Christan de Kievit! Onder begeleiding van onze collega Cornelis Fokker doen zij onderzoek naar matkop.

De laatste decennia is het aantal matkoppen in Nederland sterk afgenomen. Daarom is het belangrijk om meer over deze soort te leren. “In Nederland is nog nauwelijks onderzoek gedaan naar de broedbiologie van matkoppen. In het werkgebied van Ecoresult komt de soort nog relatief veel voor, wat voor ons de reden is geweest om zelf dit onderzoek te starten. Hopelijk vergroten we hiermee de kennis over deze soort en kunnen we handvatten bieden om het leefgebied van de matkop te verbeteren,” vertelt Cornelis.

Onze stagiairs zetten het onderzoek voort dat Ecoresult in mei vorig jaar startte.

Resultaten onderzoek broedbiologie matkop 2024

Matkoppen hebben het de laatste jaren steeds moeilijker en hun aantal gaat landelijk helaas hard achteruit. Binnen het werkgebied van Ecoresult komt deze mezensoort nog relatief vaak voor, wat aanleiding gaf tot een eigen onderzoek. Met dit onderzoek willen we meer leren over matkoppen en tegelijkertijd bijdragen aan het behoud en herstel van deze soort.

In dit artikel delen we niet alleen een aantal bevinden van het afgeronde onderzoek 2024, maar vertellen we ook meer over het voortzetten van dit onderzoek in 2025!

Stabiele populatie, maar zorgelijke nestsucces

Onder begeleiding van onze collega Cornelis Fokker heeft stagiaire Celeste Polak dit jaar 39 territoria van matkoppen gevonden op IJsselmonde. Dit is ongeveer gelijk met het aantal territoria 5 jaar geleden. De hoogste dichtheid werd gevonden in Klein Profijt. De dichtheid van matkoppen was hoger in gebieden waar meer dood hout en dus meer nestmogelijkheden aanwezig waren.

Vanaf maart tot en met juni 2024 hebben we 11 nesten gevolgd. Elk nest werd twee keer per week voor 30 tot 45 minuten geobserveerd. Tijdens deze observaties werd de activiteit van de matkoppen rondom het nest genoteerd. Daarnaast zijn de nesten opgemeten nadat de jongen waren uitgevlogen of wanneer het duidelijk was dat het nest mislukt was. De drie nesten die in 2023 waren gevonden zijn ook opgemeten en meegenomen in de analyse.

Van de in totaal 14 nesten zijn er 6 uitgevlogen (43%). Voor 4 nesten was de reden van mislukking onduidelijk, voor 3 nesten was grote bonte specht de oorzaak en voor 1 nest is waarschijnlijk het vrouwtje gestorven of heeft zij het territorium verlaten. Het laatste nest is uiteindelijk overgenomen door koolmezen.

Ondanks dat de populatie stabiel is, blijkt het nestsucces dus zorgelijk laag te zijn. Bovendien kwam het lang niet in alle territoria tot een broedgeval. Onduidelijk is nog of de verloren nesten door de ouders zijn gecompenseerd door een tweede legsel, of dat ook in deze ‘stabiele populatie’ de matkoppen op hun laatste poten lopen.

Waar bouwden de matkoppen hun nesten en welke waren het meest succesvol?

De matkoppen bouwden hun nest voornamelijk in (knot)wilgen (12). Twee nesten waren gebouwd in een zwarte els. Gemiddeld waren de nesten op ongeveer 4 meter hoogte gebouwd. De nesten die mislukt waren, waren gemiddeld hoger gebouwd in vergelijking met de nesten die geslaagd waren.

Matkoppen brachten insecten naar hun jongen, waaronder schuimbeestjes en rupsen van de wilgenstippelmot.

Matkoppen jongen geringd

Dit jaar zijn er ook een aantal matkoppen jongen geringd met kleurringen. Door deze ringen is het mogelijk om de verplaatsing van de matkoppen te volgen. Matkoppen leggen geen grote afstanden af, al is er tijdens het zoeken van nesten een matkop mannetje (RmYY) gevonden in de Jan Gerritsepolder die geringd was in het Develbos. Dit mannetje had een afstand afgelegd van zo’n 6 kilometer.

Voortzetten onderzoek matkop 2025 met subsidie van Provincie Zuid Holland en de Vogelbescherming

Het onderzoek in 2024 was een mooi begin om meer te weten te komen over deze bosbewoner. Veel vragen zijn echter nog onbeantwoord, zodat we in 2025 het onderzoek zullen vervolgen. Belangrijke focus voor het onderzoek zal liggen op de grienden die nog in actief beheer zijn (iedere 3 jaar worden de wilgen geknot). Mogelijk ligt hier een belangrijke sleutel voor het succes van matkoppen, omdat grote bonte specht (belangrijke predator) hier afwezig is.

Voor de Provincie Zuid Holland en de Vogelbescherming is het ook interessant om hier meer over te weten, omdat met de bevindingen uit dit gerichte onderzoek concrete maatregelen kunnen worden genomen om de matkop te beschermen. Reden voor deze twee partijen om bij te dragen aan het onderzoek in 2025! Ecoresult is Provincie Zuid Holland en de Vogelbescherming dan ook dankbaar voor deze extra impuls!

Scholekster geringd op dak tegenover kantoor Ecoresult

Een jonge scholekster is deze week geringd door onze collega Cornelis Fokker die begin juni samen met onder meer collega Bas Verhoeven ontdekte dat er een stel scholeksters rondliep op het dak tegenover ons kantoor.
,,Het bewuste dak is eigenlijk niet eens zo geschikt om broedende scholeksters te huisvesten, want er liggen namelijk geen kiezelstenen, maar wel heel veel zonnepanelen. Begin mei zag ik dat het wijfje een ei had gelegd in een afvoergoot, waar het maar een beetje heen en weer rolde”, vertelt Bas.

Om de scholeksters te helpen tot een succesvol broedsel te komen, klom Bas het tegenoverliggende dak op met een fruitkratje bekleed met een laagje grind. Vervolgens heeft hij het ei daar voorzichtig in gelegd. ,,De scholekster accepteerde het nieuwe nest vrij snel en begon er te broeden. Ongeveer vier weken later kwam het jong uit het ei. We hebben alles van achter ons bureau kunnen volgen en besloten het jong deze week te *ringen. De informatie die zo kan worden verzameld is van groot belang om de soort te beschermen.“

Stadsnatuur en de waarde van daken

Normaal gesproken zijn scholeksters te vinden in het waddengebied en in de Delta, maar steeds vaker kom je ze tegen in de stad! Ze komen daar om te broeden op platte grind- of sedumdaken. Waarschijnlijk kiest de scholekster voor de stad omdat daar broeden vaker tot succes leidt, maar zeker weten doen we dat niet.

Veel planten- en diersoorten voelen zich thuis in de stad. De laatste jaren zijn we ons er steeds meer van bewust geworden dat natuur in steden heel waardevol is: denk aan bomen die in de zomer verkoeling bieden en groendaken / groene gevels die beschermen tegen weersinvloeden zoals zon, regen, wind en temperatuurwisselingen.

Bovendien draag je met een groendak bij aan een gezonde en prettige leefomgeving, kunnen insecten meer voedsel vinden en vangt het begroeide dak water op zodat er minder kans is op wateroverlast bij aanhoudende hoosbuien.

Ook de overheid begint de waarde van stadsnatuur in te zien waardoor vergroening onderdeel is geworden van de stedelijke planning en vormgeving. Nieuwbouwwijken zijn steeds vaker natuurinclusief zodat er ruimte gereserveerd wordt voor onder meer vogels, vleermuizen, planten en vissen.

Wat kun je zelf doen om vogels zoals de scholekster een handje te helpen?

Het leven in de stad is niet altijd makkelijk en zonder gevaren. De ene soort past zich beter aan dan de andere. Ook de jonge scholekster op het dak tegenover ons kantoor heeft het niet makkelijk: vanuit de lucht is er dreiging van meeuwen en kraaien en op het dak zelf kan het kuiken bijvoorbeeld in de waterafvoerpijp belanden.

Als je ziet dat er een vogel broedt op jouw dak of die van de buren, overweeg dan een roostertje of (kippen)gaas te plaatsen over de afvoerpijp. Zo voorkom je dat een kuiken erin valt. Om jonge dieren te beschermen tegen roofvogels, kraaien of meeuwen is het bieden van schuilmogelijkheden zoals kleine rioolbuizen, pallets of een ander afdakje, een mooie oplossing. Een dak warmt snel op in de zon waardoor water snel verdampt: het plaatsen van een ondiepe bak met water in de warme periodes is daarom een door de scholekster zeer gewaardeerde geste!

De natuurlijke broedplaats van de scholekster is op een schelpenstrand. Omdat grind hierop lijkt, zou je een paar vierkante meter grind aan kunnen brengen om zo hun natuurlijke omgeving na te bootsen. Wil je meer tips om je dak scholeksterproof te maken? Download dan de Factsheet Scholekster op het dak van de Vogelbescherming.

Voor scholeksters biedt de stad een perspectief voor de toekomst, als blijkt dat jongen er in voldoende mate daadwerkelijk groot kunnen worden. We hopen dat het jong dat we nu geringd hebben kan bijdragen aan het onderzoek hiernaar en dat hij veilig tot een adult scholekster zal uitgroeien.

Onderzoek matkop

Even voorstellen…onze stagiaire Celeste Polak.

“Mijn naam is Celeste Polak, stagiaire bij Ecoresult waar ik onderzoek doe naar de matkop. Ik ben 25 jaar en woon in Wageningen. Na het volgen van de Bachelor Dierwetenschappen aan de universiteit van Wageningen, zit ik nu inmiddels in mijn tweede jaar van de Master Dierwetenschappen met de specialisatie ecologie.”

Celeste wilde graag stage lopen bij een ecologisch adviesbureau om zo uit te zoeken of deze richting iets voor haar is in de toekomst. Zij vertelt: “Na meerdere websites van ecologisch adviesbureaus te hebben bekeken, sprak die van Ecoresult mij het meeste aan. Ik heb een mailtje gestuurd en kreeg direct een mailtje terug en kon op gesprek komen. Tijdens het gesprek vertelde ik over mijn interesse in het doen van onderzoek naar vogels of zoogdieren. Ecoresult stelde toen het onderzoek naar matkop voor.

Ik moet heel eerlijk toegeven dat ik nog nooit van de matkop gehoord had. Ik heb altijd interesse gehad in vogels, vooral in uilen, en kan de meeste vogels wel benoemen, maar de matkop was ik nog nooit tegengekomen. Dit komt waarschijnlijk omdat het vrij schuwe vogeltjes zijn. Na het eerste gesprek bij Ecoresult kreeg ik van Cornelis Fokker, nu mijn stagebegeleider, de opdracht om een matkop op te zoeken voordat ik mijn stage zou starten. In februari ben ik dus op pad gegaan en heb mijn eerste matkop gezien! Sindsdien is mijn interesse voor deze soort aangewakkerd!”

De stage van Celeste valt precies in het broedseizoen van de matkop. De matkop is een mezensoort die met name voorkomt in natte bossen, waar ze hun eigen nest uithakken in dood hout. De afgelopen weken is onze stagiaire opzoek gegaan naar nesten van matkoppen. De bedoeling is dat ze deze nesten gaat observeren om informatie te verzamelen over de nestbouw, het broeden en het voeden van de jongen. “Als de jongen zijn uitgevlogen gaan we ook verschillende kenmerken van het nest meten, zoals de grootte van het nestgat, de hoogte, het soort boom waarin ze het nest hebben gehakt, het aantal spechten in hun territorium, en nog veel meer. Hiermee hopen we inzicht te krijgen in de plekken waar matkoppen hun nest bouwen en hun broedproces”, aldus Celeste.

Het onderzoeksgebied betreft: Develbos, Klein Profijt, Bos Valckesteijn, Trimbos en Rhoonse grienden alle gelegen op het eiland van IJsselmonde.

Aantal matkoppen gaat hard achteruit

Stagebegeleider en ecoloog bij Ecoresult Cornelis Fokker vertelt: “Het aantal matkoppen gaat landelijk helaas hard achteruit. In bepaalde gebieden komen ze helemaal niet meer voor en in Zuid-Holland verdwijnen ze op steeds meer plekken. In literatuur wordt de toename van het aantal pimpelmezen en koolmezen als een mogelijke reden gegeven, omdat zij de nesten van matkoppen kunnen overnemen. Ook zouden grote bonte spechten een rol kunnen spelen in de achteruitgang, omdat bekend is dat ze nesten van matkoppen kunnen plunderen. Echter, in Nederland is nog nauwelijks onderzoek gedaan naar de broedbiologie van matkoppen.

In het werkgebied van Ecoresult komt de soort nog relatief veel voor, wat voor ons de reden is geweest om zelf dit onderzoek naar matkoppen te initiëren. Hiermee kunnen wij de kennis over deze soort vergroten en hopelijk handvatten bieden om het leefgebied van matkoppen te verbeteren.”

Celeste voegt hieraan toe: “Ik hoop dat we erachter kunnen komen waar de matkop het liefst broedt en of de locatie van hun nest invloed heeft op het broedproces. Ik weet niet of we harde conclusies kunnen trekken over waarom de matkop het moeilijk heeft aangezien we (tot nu toe) maar tien nesten kunnen observeren. Maar wellicht dat we een duidelijk patroon zien waar we iets over kunnen zeggen. We zullen in ieder geval meer te weten komen over de matkoppen die we de komende weken gaan observeren.”

Wordt vervolgd….

Alle foto’s van de matkop op deze pagina zijn gemaakt door Celeste tijdens haar observatierondes.