Terugblik SNL onderzoek 2024

2024 was in meerdere opzichten een bijzonder Subsidiestelsel Natuur en Landschapsbeheer (SNL) jaar. Het extreem natte voorjaar zorgde voor verrassende waarnemingen van soorten op onverwachte plekken, terwijl het SNL-team van Ecoresult voor het eerst gebieden in Noord-Holland en op militaire oefenterreinen onderzocht. In totaal inventariseerde het team maar liefst 4000 hectare natuurgrond. De resultaten hiervan zijn van groot belang voor het onderhouden en verbeteren van de kostbare natuur in de gebieden die vallen onder Natuurnetwerk Nederland (NNN).

Voor betrouwbare monitoring is diepgaande kennis van flora en fauna essentieel, waarbij jarenlange ervaring in het veld het verschil maakt in het herkennen en opmerken van zelfs de meest zeldzame flora en fauna. Deze expertise is onmisbaar bij SNL onderzoek, waar de uitdaging ligt in het vinden van zoveel mogelijk doelsoorten, zodat beheerders de juiste informatie krijgen voor het ontwikkelen van de ecologische kwaliteit van hun NNN terreinen.

In dit artikel blikken we terug op het SNL-jaar 2024, bespreken we het type onderzoeksgebied en bijzondere soorten, en laten we zien hoe ons SNL-team bijdraagt aan natuurbehoud en ontwikkeling in Nederland.

Bijzonderheden van SNL 2024

Type onderzoeksgebied
Ecoresult voert al meer dan 10 jaar in verschillende provincies SNL en BMP monitoring uit: Zuid-Holland, Zeeland, Brabant, Noord-Holland, Utrecht, en dit jaar voor het eerst Gelderland. Daardoor komen we in veel afwisselende landschappen wat het monitoren extra interessant maakt.

De gebieden variëren van zandgronden met droge en natte heide, uitgestrekte bossen en vaak ook vennen, hooilandjes en bloemrijke akkertjes tot uitgestrekte duingebieden en kwelderlandschappen langs de kust of moerasgebieden en veenweidelandschappen in het westen van het land. Soms zitten er echt pareltjes tussen, zoals prachtige vochtige duinvalleien, hooilandjes vol met orchideeën of vennen met veel bijzondere libellensoorten.

“Verrassend was een gebied tussen Westzaan en Assendelft: agrarische grond aan de randen met een veenmoeras in het midden. Over dit gebied was nog niets bekend. Ik verwachtte weinig bijzonderheden, maar vond uiteindelijk veenpluis, fijn hoornblad, waterkruiskruid, moerasvaren en moeraszoutgras,” vertelt onze collega Ferry van der Lans enthousiast.

Naast deze onverwachte vondsten in het veengebied, leverde ook de monitoring op militaire oefenterreinen bijzondere waarnemingen op. Ferry vervolgt: “Onder strikte begeleiding van militairen betraden we het terrein waar we, naast de SNL doelsoorten, verrast werden door edelherten, zwijnen, een wolf, adder, heideringelrups en zelfs een zeldzame roodpootvalk (dwaalgast). Ook zeldzame flora zoals heidekartelblad is aanwezig op dit type terrein.”

Weersinvloeden op SNL-soorten

Een uitdaging bij SNL onderzoek is ervoor te zorgen dat er zo veel mogelijk van de doelsoorten gevonden worden. Alleen dan kunnen we de beheerders de juiste informatie geven die nodig is voor het ontwikkelen van de ecologische kwaliteit van hun terreinen. Daarom is het ook belangrijk dat de onderzoeken altijd in de meest geschikte periode van het jaar en bij de beste weersomstandigheden worden uitgevoerd.

Door het extreem natte voorjaar was 2024 in dat opzicht wel een uitdagend SNL jaar. Veel natuurterreinen in het land waren veel natter dan in voorgaande jaren. Sommige plekken stonden nog tot ver in het voorjaar onder water. En ook tijdens het telseizoen hadden we te maken met erg nat weer. Toch is het ons ook in dit jaar weer gelukt om alle terrein goed te onderzoeken. De natte omstandigheden leverden ook interessante soorten op in sommige gebieden, die we daar eigenlijk niet verwacht hadden.

Zo waren er broedgevallen van dodaars op plasjes waar in voorgaande jaren helemaal geen water was, of broedende roerdompen in onder water staand hooiland. Zo vonden we ook geslaagde broedgevallen van wintertaling bij plasjes midden op de hei, waar ze anders nooit voorkwamen. Bij vennen en in heideterreinen kwamen we op veel meer plekken plantensoorten tegen die van natte omstandigheden houden, zoals witte en bruine snavelbies, klein blaasjeskruid, klokjegentiaan en beenbreek.

Wat ook opvallend was is dat we weinig vlinders zagen maar in september juist heel veel. Dat hebben we nog nooit eerder meegemaakt.

Het team SNL van Ecoresult

De meeste collega’s zijn in hun vrije tijd buiten te vinden op zoek naar vogels, insecten of planten. Diverse collega’s zijn ook fanatiek bezig met het opzoeken van zeldzame planten in diverse gebieden verspreid over alle provincies. Dat draagt bij aan hun kennis van natuurgebieden door het hele land en ook aan de monitoring van deze gebieden.

Onze coördinator Danny Eijsackers houdt het overzicht over alle projecten van Ecoresult die te maken hebben met het Subsidiestelsel Natuur en Landschap. Inmiddels bestaat het team SNL uit 17 ervaren collega’s die zich allemaal met veel passie inzetten voor het inventariseren van de gebieden die vallen onder Natuur Netwerk Nederland.

“In het team is veel diepgaande kennis aanwezig op het gebied van flora, insecten en broed- en weidevogels. De betrokkenheid van de mensen uit het team gaat verder dan alleen hun dagelijkse werkzaamheden. Onze collega Cornelis is bijvoorbeeld in zijn vrije tijd actief in onderzoek naar broedbiologie van kievit en matkop, terwijl Ferry actief is bij een agrarische natuurvereniging en zich bezig houdt met weidevogels en onderzoek naar kruidenrijk grasland “, vertelt Danny.

Zelf zet Danny zich sinds 2002 in voor de ontwikkeling van natuur in Nederland. Daarom weet hij als geen ander hoe de Nederlandse natuurlandschappen in elkaar zitten en welke belangen er mee spelen. Zijn specialismes liggen onder meer bij de advisering van natuurontwikkelingsprojecten en natuurbeheer.

SNL seizoen 2025

Ons SNL team is inmiddels alweer volop bezig met de monitoring voor dit seizoen waarbij we interessante terreinen hebben mogen toevoegen, waaronder voor het eerst ook in de provincie Gelderland. Er zijn ook meerdere terreinen bij die we nu voor de tweede keer gaan onderzoeken. Het te onderzoeken SNL gebied heeft zich daarmee voor dit jaar uitgebreid van 4000 naar maar liefst 7800 hectaren.

Heb je vragen over een natuurgebied waarover jouw organisatie het beheer heeft? Neem contact met ons op voor advies over SNL monitoring of bijvoorbeeld het opstellen van een LESA en beheer- en inrichtingsplannen.

SNL-onderzoek Brabants Landschap

In opdracht van het Brabants Landschap hebben we SNL-onderzoek gedaan voor drie natuurgebieden in de buurt van Tilburg; Annanina’s Rust, Rovertse Heide en Gorp de Ley. Door de vele hoogtepunten in het soortenonderzoek zijn de kwaliteitsbeoordelingen voor deze gebieden erg goed.

Terreinbeherende organisaties zoals Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en het Brabants Landschap krijgen subsidie vanuit het rijk om hun natuurgebieden te beheren. Om die subsidie te krijgen is het nodig om de gebieden om de zes of drie jaar te monitoren. Hierbij wordt gecheckt of de ambities voor het gebied worden gehaald aan de hand van de dier- en plantsoorten die horen bij de verschillende beheertypes.

Verschillende beheertypes

Bij deze opdracht hadden we te maken met drie heel verschillende beheertypes. Annanina’s Rust valt onder kruidenrijk grasland met schrale hooilanden en bos, Rovertse Heide is een groot heideterrein met bos en Gorp de Ley wordt gezien als moerasland met hooilanden en bos.

Soortgroepen

Voor ieder gebied hebben we de verschillende soortgroepen zoals planten, insecten en vogels die daarbij horen onderzocht. Bij alle drie kwamen we daar tot mooie aantallen en ontdekkingen.

• Annanina’s Rust: hier vonden we een mooie mix van zowel weide- als bosvogels. Met in het Diessens Broek hoogtepunten als grote karekiet, meerdere broedparen watersnip en grutto. En in het bos konden we alle soorten spechten noteren.
• Rovertse Heide: ook hier een mix van heide- en bosvogels. Zo vonden we op de heide een mooi aantal broedparen veldleeuwerik, graspieper en roodborsttapuit en in het bos waren wespendief, wielewaal en fluiter de hoogtepunten.
• Gorp de Ley: vooral het achttal kwalificerende dagvlindersoorten is hoog en verrassend met bont dikkopje en groentje als opmerkelijke soorten. Verder is in dit gebied een mooi aantal klokjesgentiaan gevonden.

Beheeradvies

Aan de hand van deze resultaten hebben we een beheeradvies geschreven voor het Brabants Landschap. Daarbij kijken we of het verstandig is om het beheertype te veranderen, gebieden te verschralen of juist te vernatten. Bij deze drie gebieden is het bosbeheer erg goed geregeld dus was ons advies dit te continueren. Verder hebben we geadviseerd om een aantal droge heidegebieden van de Rovertse Heide te veranderen naar vochtige heide zodat het aantal kwalificerende soorten die bij dat type horen ook meegeteld kunnen worden. Daarnaast vonden we op sommige plekken veel exoten dus hebben we manieren aangedragen om die soorten actief te bestrijden. En een aantal vochtige hooiland gebieden van Annanina’s Rust waren droog dus hebben we aangegeven dat het handig is om daar vernattingsmaatregelen te nemen.

Wil je meer weten over SNL-onderzoek, of heb je een andere vraag? Neem contact met ons op!

Hoogtepunten SNL-monitoring 2017

2017 ligt inmiddels achter ons en dat is voor ons een mooi moment om terug te blikken en vooruit te kijken! Afgelopen jaar bestond Ecoresult B.V. alweer 10 jaar! We hebben het afgelopen jaar hard gewerkt en fantastische projecten mogen uitvoeren. Daarnaast zijn er tal van wijzigingen gekomen in wetgeving en onderzoeksmethodiek. We hebben de koppen bij elkaar gestoken en een lijstje met hoogtepunten van het afgelopen jaar gemaakt!

SNL Monitoring

Een mooi onderdeel van ons werk is dat we door SNL Monitoring in prachtige natuurgebieden van Nederland flora en fauna onderzoek mogen doen. In 2017 hebben we ruim 4600 hectare natuurgebied in verschillende provincies onderzocht op planten en dieren. Over de hoogtepunten, zoals het broedgeval van een raaf, leest u in ons artikel.
In 2017 hebben wij diverse prachtige natuurgebieden in Nederland mogen onderzoeken in het kader van SNL (Subsidiestelsel Natuur en Landschap). In totaal hebben wij ruim 4600 hectare natuurgebied in verschillende provincies onderzocht op de aanwezigheid van verschillende soortgroepen en vegetatietypen. In dit artikel een overzicht van de hoogtepunten van ons veldonderzoek.

Waarom SNL-monitoring

Om de kwaliteit van Natura 2000-gebieden en het Natuurnetwerk Nederland te bepalen voert Ecoresult B.V. in opdracht van terreinbeheerders ecologisch onderzoek uit. Deze zogenoemde SNL-monitoringen vinden plaats voor een groot aantal soortgroepen: planten, (broed)vogels, dagvlinders, sprinkhanen en libellen. Daarnaast wordt onderzoek verricht naar de bos- en vegetatiestructuur en worden vegetatiekarteringen uitgevoerd. De aangetroffen kwaliteit en kwantiteit in een natuurgebied zegt veel over het gevoerde beheer en natuurpotenties in het natuurterrein. Op basis van de monitoringsresultaten wordt het beheer geëvalueerd.

Tijdens de veldonderzoeken in 2017 hebben wij veel verschillende gebieden onderzocht. Van duinen tot graslanden en van vennen tot bosrijke gebieden. Deze veelzijdigheid maakt het naast interessant ook erg leuk om dit onderzoek uit te voeren. Wij hebben dan ook met veel plezier door deze mooie natuurterreinen gelopen.

Hoogtepunten veldonderzoek

Tijdens onze monitoring in diverse Nederlandse provincies hebben wij op meerdere locaties bijzondere soorten waargenomen. Bij het onderzoek naar broedvogels waren een aantal mooie ontdekkingen. Zo werd er op de Loonse en Drunense Duinen voor de eerste keer een (succesvol) broedgeval van een raaf waargenomen! In Zuid-Holland werd een opvallend hoog aantal baardmannen en veldleeuweriken vastgesteld. En in de Soerensche Broek (provincie Gelderland) is voor de eerste keer een zingende grauwe klauwier aangetroffen.

Een ander hoogtepunt was de broedvogelkartering op Tiengemeten. Er werden maarliefst 90 soorten broedvogels waargenomen met een gezamenlijk aantal van ruim 5200 territoria. Bijzonder waren onder andere nestbouw van de zeearend, een broedgeval van de graszanger en territorium van een roodmus.

Daarnaast zijn er ook bijzondere waarnemingen geweest van andere faunagroepen die wij onderzochten, zoals een mooi aantal argusvlinders, een nieuwe plek voor de groene glazenmaker in Zuid-Holland, grote dichtheden van het bruin zandoogje in Brabant Noord Oost, een nieuwe populaties van moerassprinkhanen en enkel leuke akkers met fraaie akkerflora.
Ook hebben wij bijzondere plantensoorten en vegetaties geïnventariseerd zoals natte schraallanden in Brabant Noord Oost, dotterbloemhooilanden in Zuid-Holland en polders met zoute kwel in Noord-Holland.

Specialistische kennis en aanpak

De ecologen van Ecoresult B.V. hebben veel ervaring in het monitoren van alle in het kader van SNL te onderzoeken soortgroepen en vegetatietypen. U krijgt bij Ecoresult B.V. een specialistisch aanspreekpunt voor uw SNL-monitoring. Uw contactpersoon hiervoor is Tim Breur: timbreur@ecoresult.nl of 0683661029.

SNL-plantenmonitoring op Texel

In 2016 mochten wij op het prachtige waddeneiland Texel een SNL-plantenmonitoring uitvoeren. Onderzochte gebieden waren onder andere de Polder Waal en Burg, Dijkmanshuizen, Utopia en De Bol. Naast wat inhoudelijke toelichting in dit blog ook sfeerfoto’s van de fraaie planten die we met regelmaat in grote aantallen hadden.

SNL Subsidie

Via het SNL (Subsidiestelsel Natuur en Landschap) verlenen provincies subsidie voor het behoud en de ontwikkeling van natuurgebieden en landschappen. Wanneer terreinbeheerders, zoals Natuurmonumenten, subsidies ontvangen voor een gebied zijn zij verplicht om eens in de 6 jaar de natuurkwaliteit te monitoren.

Het totale SNL-pakket bevat qua soortgroepen: flora, broedvogels, libellen, dagvlinders en sprinkhanen.

Monitoring planten

Iedere provincie heeft een Natuurbeheerplan. In dit beheerplan is voor ieder perceel een natuurbeheertype vastgelegd. Aan dit natuurbeheertype zijn een aantal criteria gekoppeld waaraan het gebied kwalitatief moet (gaan) voldoen.

Zo heeft ieder natuurbeheertype zijn eigen kwalificerende soorten op het gebied van flora en/of fauna. Deze geven aan hoe de situatie in het gebied is. Hoe meer kwalificerende soorten, hoe hoger de gewenste kwaliteit. Door het uitvoeren van monitoring kan de natuurkwaliteit worden bepaald.

Tijdens een monitoring doorlopen wij het grasland fijnmazig en noteren we alle waarnemingen van de te onderzoeken flora cf. de randvoorwaarden die aan dit type veldonderzoek zijn gesteld.

Waarnemingen

Op Texel waren de onderzochte natuurbeheertypen Vochtig hooiland (N10.02), Zilt- en overstromingsgrasland (N12.04) en Vochtig weidevogelgrasland (N13.01). Tijdens de monitoring zijn 800 hectare terrein onderzocht en zijn er ca. 11.000 waarnemingen gedaan. Een aanzienlijk deel hiervan betrof orchideeën zoals brede orchis, gevlekte orchis en harlekijn.